چكيده: توان بخشي يك فرايند پوياي خلاق است كه نياز به همكاري گروهي افراد متخصص درماني،مددجو و خانواده دارد.افراد متخصص تيم توان بخشي هر يك در حيطه تخصصي درماني،مددجو وخانواده دارد.افراد متخصص تيم توان بخشي هر يك در حيطه تخصصي خود مددجو را مورد ارزيابي و بررسي قرار داده و نيازهاي درماني وي را مشخص مي نمايد سپس با توجه به نيازهاي تعيين شده ،اهداف بازتواني و برنامه زمان بندي شده و دستيابي به اهداف به صورترفتاري طرح ريزي مي شود(بوگه 1997ص 45) براي توان بخشي رواني به واسطه پيچيدگي اختلالات رواني مزمن تعاريف متعدددي طرح شده است.بسياري از تعاريف موجود در خصوص توان بخشي رواني دلالت بر بهبود و اصلاح موقعيت گذشته افراد ناتوان دارد.مزمن بودن طبيعت اختلالات رواني،بطور ضمني اشاره بر تخريب شديد عملكرد فردي و اجتماعي مددجويان دارد اما بايد همواره به خاطر داشت كه اينعوارض ماحصل بيماريهاي رواني ميباشند. درميان تعارف موجود از اختلالات رواني مزمن بنا به تعريف گلدمن (Goldman) اين اختلال يابه تعبير علمي تر ناخوشي رواني خطير و پايدار بيماري است كه سبب اختلال در عملكرد فرد در سه حيطه از موراد زير مي شود: 1- بهداشت فردي و خود مراقبتي4-ارتباطات بين فردي 2-استقلال5-تعاملات اجتماعي 3-يادگيري6-تفريح و سرگرمي بطوريكه در نهايت اين نقايص و اختلالات عمكردي منتج به حس عدم رضايت فردي،اجتماعيو اقتصادي مي گردد(كارسون و آرنولد 1996ص ص 523و522و521). توان بخشي رواني فرايندي است كه از دو جهت حائز اهميت است: نخست آنكه توان بخشي در مورد افرادي بكار مي رود كه بواسطه عاملي مشخص دچار ناتواني شده باشند.دوم آنكه كمك رساني بايد به طريقي عملي شود كه مددجو جواز توانمنديهايموجودش بهره گيرد و به اعتماد به نفس و رضايت فردي نايل گردد(1992ص 595) در نهايت توان بخشي رواني،فرايندي حاصل از تلاش اعضاء تيم درمان (روانپزشك ،روانشناس باليني،مددكار،پرستار،كاردرمانگر،بيمار و خانواده اش )مي باشدكه با هدف ارتقاء در توسعه توانمندي هاي باقي مانده مددجوي رواني ناتوان براي رسيدن به زندگي ،آموزش ،اجتماعي شدن و بطور كلي سازگاري در حد طبيعي طراحي مي گردد. هدف اعضاء تيم توان بخشي رواني را مي توان در موارد ذيل خلاصه نمود. 1-ارتقاء موقعيت فردي و بهبود توانائيهاي شخصي 2-ايجاد يا تجديد مهارتهاي ارتباطات بين فردي 3-ايجاد يا تجديد زندگي مستقل 4-كمك به فرد براي دست يابي به رضايت خاطر از كيفيت زندگانيش (لگو 1996ص ص 2و14و13و11) و اما پرستاري يكي از اعضاء كليدي در تيم مراقبتهاي بهداشتي و توان بخشي است كه نقش ارزنده اي در پذيرش ،آماده سازي براي درمان ،مراقبتهاي حمايتي جسمي ،رواني و اجتماعي بيمار دارد(ويت 1997 ص ص 292 و 293) پرستار مسوءل ارائه يك برنامه مراقبتي مشخص براي تسهيل بازتواني است تا بيمار در وضعيت مطلوب بهداشت و سلامت قرار گرفته و از عوارض احتمالي بيماري او پيشگيري شود. بنابراين پرستار در تيم توان بخشي نقش مراقبت دهنده ،مشورت دهنده و حمايت كننده داشته و با توجه به اينكه پرستار Case manager مي باشد،مسئوليت هدايت و حمايت كردن تمامبرنامه هاي توانبخشي را داراست .پرستار علاوه بر انجام خدمات مراقبتي براي خود بيمار ،وي را براي زندگي جديد و تطبيق و سازگاري با تغييرات بالقوه بعد از درمانهاي مختلف آموزش مي دهد و با ملاقاتها و پي گيري دايمي امكان تداوم زندگي با مطلوبترين شكل ممكن رابراي وي فراهم مي آورد(برونر وسوارث 1992 ص 1) Broking )1992( مي گويد :نقش پرستار توان بخشي بيماران رواني مزمن شامل كار با بيمار و بستگان وي ،انجام آموزشهاي پزشكي و گزارش مشاهدات به متخصصين است.اطلاعات بايدبدقت و بدرستي به ساير اعضاء تيم انتقال داده شود و تا حد امكان از زمينه هاي ذهنيكه منجربه خطاي انتقال اطلاعات مي گردد آزاد باشد. او همچنين متذكر مي شود كه اهميت فعاليتهاي پرستاري از سال 1968 مورد توجه ويژه تيم توان بخشي رواني بوده است و از همان سال تاكنون اين عنصر و نيروي مهم در مجموعه فعاليتهاي چون مشاركت با ساير اعضاء تيم توان بخشي ،ارائه خدمات به بيمار كنترل و نظارت بر دانشجويان و ارائه فعاليتهاي گسترده در بخش را بعهده داشته است. او مي افازيد اگر چه تيم پرستاري در گذشته از استقلال و آموزش كافي در حيطه پرستاري برخوردار نبوده اند اما بتريج با ارتقاء استاندارد و كيفيت آموزشي پرستاران،شركت فعال در طرحهاي توان بخشي و درماني و اجزاء فعاليتهاي تيمي به برابري با ساير اعضاء تيم توان بخشي رسيده است. همچنين متذكر مي شود كه امروزه بر اساس سير تكاملي نقش پرستاران،مهمترين نقشهاي آنان در تيم توان بخشي شامل ثبت دقيق مشاهدات بر اساس بررسي كامل وضعيت رواني بيماران،مصاحبه با مددجويان بر اساس اهداف طرح شده در جهت حل مشكلات منتج